Waarom Fifty Shades of Grey niet oké is

Vandaag is het zo ver: Fifty Shades of Grey wordt losgelaten op de bioscoopzalen. En diep in mezelf ben ik droevig. Droevig dat er zo’n hype, zo’n ophef en zo’n opwinding is om een film die niets meer en niets minder doet dan fysiek en mentaal geweld tegen vrouwen goedkeuren. Je denkt nu vast wel: “daar is ze weer, met haar beha-verbrandende, feministische attitude. Fifty Shades of Grey promoot toch net dat een vrouw open en zeker kan zijn over haar seksualiteit?” Nope, nope, nope. Helemaal fout. Laat ik je uitleggen waarom.

Ik ben de eerste om toe te geven dat voor de release van deze film een feilloze en ijzersterke marketingcampagne is uitgezet. Tijdens de aanloop naar deze film werkte ik in één van de grootste bioscoopcomplexen van België, waar ik werkte aan alles wat met nieuwe films te maken had. Ik kreeg  veel mee van de marketing en hype rondom deze film (ook het moment waarop er in België 60.000!!! tickets verkocht werden voor de eerste voorstellingen van Fifty Shades of Grey). Teasers met de zwoele stem van Beyoncé, een perfect uitgekozen releasedatum (Valentijnsdag 2015),  een simpele maar strakke filmposter en hier en daar bijzonder sterke teaserfoto’s. Deze film doet alles juist, behalve het verhaal. Want dat is er een dat machtsmisbruik en controlling boyfriends mateloos verheerlijkt. Sinds wanneer is Christian Grey uitgegroeid tot de ideale, opwindende, sexy man waar alle vrouwen een moord voor zouden begaan? Waarom wordt een mentaal onstabiele man die ieder aspect van het leven van zijn minnares wil controleren, (mentale) druk op haar uitoefent, haar wensen negeert en haar isoleert van al haar vrienden en familie zo de hemel in geprezen en verheerlijkt tot het ideaal waar iedere vrouw naar hoort te verlangen? Verliezen vrouwen zich zó in Christian die “the epitome of male beauty” is volgens Anastasia dat ze vergeten dat ze gillend horen weg te lopen van zo’n persoonlijkheid?

Full disclosure: ja, ik heb 1,5 boek van de Fifty Shades trilogie gelezen. Het was 2012 en ik had veel tijd te verdrijven tijdens een lange zomervakantie. Ik heb geprobeerd toe te geven aan de hype en raakte tot pagina 100 van deel 2 voor ik alle hoop opgaf omdat ik gek werd van Ana’s inner goddess en de betreurende schrijfstijl waarvan ik plaatsvervangende schaamte voelde. Dus laat het duidelijk zijn dat ik niet vanuit een ivoren toren schrijf, maar wel degelijk op de hoogte ben van alles wat zich afspeelt in dit (afschuwelijke) eerste boek.

Misschien ligt het wel aan mij. Misschien ben ik wel bizar omdat ik er niet op zit te wachten dat ik verliefd ben op een man wiens obsessie voor mij zo intens is dat hij het bedrijf koopt waarvoor ik werk.

Misschien ligt het wel aan mij en ben ik de enige die het dubbel vindt dat er zoveel tumult is wanneer blijkt dat een Amerikaanse man zijn echtgenote én kinderen dagelijks bespioneert via zijn smartphone, maar wanneer Christian Grey dit bij Anastasia doet het innemend en een teken van zijn liefde voor haar is.

Misschien ligt het wel aan mij en denken anderen niet dat de enige reden waarom hij met dit angstaanjagend stalkerige gedrag wegkomt omdat hij rijk, jong en knap is. Want van een man die van een minimumloon leeft en niet gladgeschoren is maar zich wel op dezelfde manier gedraagt, zou Ana vast wél gillend wegrennen.

Misschien ligt het wel aan mij en ben ik in de minderheid als ik zeg dat een man die me zo regelmatig bedreigt dat ik mijn gedrag aanpas om zijn woede niet aan te wakkeren me de stuipen op het lijf jaagt.

Velen gaan vast met hun ogen rollen wanneer ik hierover begin en denken dat ik overdrijf, maar bear with me. Want sinds wanneer is het oké om partnergeweld goed te keuren en “spannend” te maken? Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen definieert partnergeweld als volgt:

Onder geweld binnen intieme relaties verstaan we een geheel van gedragingen, handelingen en houdingen, van een van de partners of ex-partners, die erop zijn gericht de andere te controleren en te domineren. Dit omvat zowel verbale, fysieke, seksuele en economische agressie, bedreigingen of geweldplegingen die zich herhaaldelijk voordoen of zich opnieuw kunnen voordoen en die de integriteit van de andere en zelfs zijn of haar socio-professionele integratie schaden.

Je zal nu misschien willen argumenteren dat die dominante houding van Christian puur op seksueel gebied is, maar niets is minder waar. Want de drang om Ana’s leven te beheersen, controleren en manipuleren is er ook ver buiten de slaapkamer (of die walgelijke Red Room of Pain) merkbaar.

  • Christian isoleert Ana van al haar vrienden, familie en kennissen.
  • Christian drijft herhaaldelijk zijn eigen wil door, zowel op mentaal als seksueel gebied. Geen zin in seks? Een freaky contract waarop een seksrelatie gebaseerd moet worden niet willen tekenen? Heel luid en duidelijk “nee!” zeggen wanneer zijn avances ongewenst zijn? Tegenstribbelen als seks geïnitieerd wordt maar dat wordt genegeerd? Klinkt als een dominante partner die de mening van zijn partner niet erkent en respecteert.
  • Christian duikt op bij Ana thuis terwijl ze haar adres niet heeft vrijgegeven. Wanneer een vriendin van Ana opmerkt dat dit bizar is, zegt Ana dat hij “best wel stalkerig is”, op een manier die hem schattig moet doen lijken.
  • Christian zegt dingen op een “dreigende” toon wanneer Ana hem zijn freaky zinnetje niet wil geven, maar zij vindt het allemaal wel sexy.
  • Ana past haar gedrag aan, houdt zich in, en is bang om bepaalde dingen luidop te zeggen om te voorkomen dat Christian plots in een rotbui is. Gedrag aanpassen om verhitten van de gemoederen te voorkomen? Klinkt als manipulatief gedrag.
  • Ana zegt letterlijk dat “Christian me nu vast wel bont en blauw wil slaan.” WELKE PERSOON HEEFT DEZE GEDACHTE ZONDER TE BESEFFEN DAT ER IETS DIEP, DIEP FOUT ZIT IN HAAR RELATIE?

Kortom, ik was al lang gillend van Meneertje Grey weggerend. Ondanks het indrukwekkende sixpack en de indrukwekkende miljoenen dollars op z’n bankrekening. Maar niet voor ik hem een paar rake klappen in zijn mooie gezichtje had gegeven, want dat verdient iedere eikel die een duidelijke, vastberaden “nee” bij seks negeert. Maar Ana slikt het allemaal. Is het omdat ze er een splinternieuwe laptop en auto en vluchtjes in een privéhelicopter voor in ruil krijgt? Of is het omdat Ana gewoon het brein van een walnoot heeft en niet beseft dat er iets diep fout zit in haar “spannende”, “sexy” relatie? Of moeten we hem zijn gedrag vergeven omdat hij een slechte, ongelukkige kindertijd heeft gehad? Sorry, maar Ted Bundy en Marc Dutroux hadden ook een slechte kindertijd.

fem

Sinds wanneer staat een relatie die alles behalve evenwaardig is, waarin de man zijn partner veelvoudig bedreigt, stalkt en manipuleert om zijn eigen willetje door te drijven, gelijk aan spannend? Een relatie waarin de vrouw alles moet opgeven en veranderen om haar partner gunstig te stemmen? Een relatie waar hij àlles verwacht van haar, maar zelf niks te bieden heeft op het gebied van liefde, geborgenheid en vertrouwen? Is het oké als een man zo’n gedrag vertoont, met als enige doel is om zijn seksleven spannend te maken? Waarom wordt dit misbruikende, stalkerige, controlerende, manipulerende gedrag getolereerd en de hemel in geprezen? Het wordt meerdere keren zelfs letterlijk gezegd door Ana zelf:

Stalker, my subconscious whispers at me through the cloud of tequila that’s still floating in my brain, but somehow, because it’s him, I don’t mind.”

“I don’t want to lose him. In spite of all his demands, his need to control, his scary vices, I have never felt as alive as I do now. It’s a thrill to be sitting here beside him. He’s so unpredictable, sexy, smart, and funny. But his moods…oh—and he wants to hurt me.”

“This is so…I want to think wrong, but somehow it’s not. It’s right for Christian. It’s what he wants—and after the last few days…after all he’s done, I have to man up and take whatever he decides he wants, whatever he thinks he needs.”

“‘You need to learn to manage my expectations. I am not a patient man.’ He’d probably like to beat seven shades of shit out of me. The thought is depressing.

Stalker. Behoefte om controle te hebben. Angstaanjagende gebreken. Onvoorspelbaar. Zijn buien. Fout. Aanvaarden wat hij beslist. Letterlijk.

Maar omdat hij het is, vind ik het niet erg.” Een uitspraak die partnergeweld en geweld tegen vrouwen pardonneert en onrechtstreeks goedkeurt. Een uitspraak die “rape culture” (het feit dat onze maatschappij geweld tegen vrouwen goedkeurt en zelfs promoot) in 2015 nog steeds in stand houd. Een uitspraak die vrouwen en meisjes impliciet vertelt dat ze manipulatie, controle en fysiek geweld van hun partner horen te tolereren. Want dat is toch spannend? Want dat is toch de plaats van een vrouw, om de man alles te geven wat hij nodig heeft, ook al betekent dit je eigen vrijheid, identiteit, en eigen wil opofferen? Want als je in ruil een glimmende nieuwe auto krijgt en een paar spannende avontuurtjes kan beleven, dan is het dit toch helemaal waard?

Fifty Shades of Grey? Nee, bedankt, niet voor mij.

En jij? Wat vind jij van Mr. Grey?

Advertisements

42 thoughts on “Waarom Fifty Shades of Grey niet oké is

  1. marithilarius says:

    Hmm ik ben er niet helemaal mee eens. Ik heb de boeken ook gelezen en vond ze wel vermakelijk, gewoon chicklists eigenlijk. En tja, ik zou ook al lang weg geweest zijn maar ik vind niet je het onder seksueel geweld kan scharen. Ze hebben van die codewoorden en dingen waar hij wel naar luistert, en zij kiest er zelf voor bij hem te blijven en met hem te trouwen, etc. Ze doet alles gewoon uit vrije wil en kiest heel bewust voor die levensstijl. Ze heeft zelfs een contract getekend waarin hij haar informeerde over alles. Dus ja, wat is er dan nog tegen?

    • Yasmine says:

      Idem, je kan je wel inbeelden hoe verbaasd ik was toen ik hoorde dat er in november al 60.000 tickets voor de eerste voorstellingen in februari waren verkocht.

  2. Anouk says:

    Ik ben het helemaal met je eens! Ook ik las 1,5 boek ongeveer en vond, naast dat het bedroevend slecht geschreven was, dat dit een hele bizarre relatie was. Begrijp me niet verkeerd, zo’n contract en dan weten waar je staat begrijp ik wel. Een relatie met zo’ griezel die haar stalkt en waarvan ze steeds alles goedpraat kon ik niet goed begrijpen. Ik heb wel eens boeken over huiselijk geweld gelezen maar daarin werd continu gereflecteerd. Ik kon me op een gegeven moment totaal niet meer vinden in de boeken toen de spanning verdween en het vreselijke achterliggende verhaal wat jij beschrijft steeds duidelijker werd.
    Of ik naar de film ga weet ik nog niet. Ik ga er in ieder geval geen kaartje voor betalen.

    • Yasmine says:

      Het is inderdaad het continue goedpraten van zo’n (behoorlijk creepy) gedrag dat het hele gedoe zo vreemd maakt. Het letterlijke zeggen van “omdat hij het is, kan ik er wel mee leven.”

  3. Ines says:

    Ik heb gewoon eigenlijk zitten lachen moet hoe slecht dat verhaal niet was en hoe achterlijk het personage zich gedroeg, dit is wel een heel interessante kijk op het verhaal, had er nog nooit zo over nagedacht, zag het eerder als een vermakelijk boek over een achterlijk kind dan echt een abusive relatie!

    • Yasmine says:

      Eerlijk toegegeven was dat ook mijn eerste reactie toen ik het las. Meer zo’n “hoe kan iemand deze belachelijke, stereotiepe, leeghoofdige personages interessant vinden” en “hoe is het ooit kunnen gebeuren dat dit afschuwelijk geschreven boek meer verkocht dan Harry Potter” reactie. Want sinds wanneer is geloofwaardig dat een 21-jarig vrouwelijk personage dat net 4 jaar college heeft gedaan nog nooit in haar leven Google heeft gebruikt of een eigen computer heeft gehad? Juist ja!

  4. Bianca says:

    Ik heb het boek niet gelezen en ga de film ook niet kijken, het zegt me echt niks. Van de stukjes uit het boek die je hebt aangehaald kreeg ik al kippenvel en van zo’n vent zou ik inderdaad keihard wegrennen. Ik denk dat het voor al die fans gewoon tot de verbeelding spreekt maar moest het hen in het echt overkomen, ze ook heel snel weg zouden zijn bij zo’n man. Maar je punt “als je knap en rijk bent maakt het niet uit hoe slecht je bent” daar volg ik je zeker in. Ik moest even denken aan dit artikel http://vrouw.blog.nl/opmerkelijk/2014/06/23/vrouwen-vallen-massaal-voor-blauwogige-crimineel.

  5. Miss Paperfection says:

    Ik ken het verhaal niet echt want ik heb het boek wijselijk aan mij voorbij laten gaan maar als ik dit zo lees ben ik het ook helemaal met je eens, al moet ik toegeven dat ik stiekem toch wel benieuwd ben.

    • Yasmine says:

      Ik vond het wel interessant om het eerste boek te lezen, eigenlijk. Gewoon omdat ik me nadat ik het boek uit had (wat erg snel gaat, gezien het zo belachelijk simpel is geschreven) er zo ontzettend over verbaasde dat dit dus meer exemplaren heeft verkocht dan Harry Potter. Onbegrijpelijk, vind ik. Niet alleen qua inhoud maar het is zó slecht geschreven dat m’n hart er een beetje van breekt…

  6. Melissa says:

    Before I start: Ik heb de boeken niet gelezen en ga dat ook nog zo houden. Maar ik denk dat welk verhaal het boek/film ook wil brengen, let it be :) Het blijft fictie toch? Ik snap heel je punt wel over hoe je het kan gaan bezien, maar dan zou geen enkele film de bioscoop nog mogen halen. Wel zeer boeiende tekst dat je hier schreef. Maar ik laat iedereen de vrijheid om te vallen voor Mr Grey, Gray whatever his name is. :)

    • Yasmine says:

      Natuurlijk is iedereen vrij om z’n eigen mening en smaak te hebben, en ik wil mensen ook niet opdringen dat het een slecht boek is. Ik wil vrouwen (en mannen) er voornamelijk bewust van maken dat de normen en waarden die in dit boek zo geïdealiseerd worden gewoon helemaal niet vrouwvriendelijk zijn. Want fictie of niet, impliciet keurt het wel stalkerig/manipulatief/obsessief gedrag van een man richting de vrouw goed.

  7. moois van me says:

    Ik heb boek 1 ook gelezen en vond het een stationsromanneke met sex. Slecht geschreven trouwens. Maar ik vond het ook een erg vrouwonvriendelijk boek. Vooral omwille van de stereotiepe vrouwonvriendelijke hoofdpersonen – niet alleen de man, maar ook de vrouw – en het vrouwonvriendelijk verhaal. ik schreef er toen ik het gelezen had dit blogpostje over : http://mooisvanme.blogspot.be/2012/12/50-tinten-grijs-het-boek-en-mijn-mening.html
    ( en het is niet mijn gewoonte om links naar eigen blogposts te plaatsen op een ander, maar ik heb momenteel geen tijd en zin om hier nog eens uit te schrijven wat ik er vrouwonvriendelijk aan vond )

    • Yasmine says:

      Oh ja, die stereotiepe personages. Daar heb ik dan nog m’n mond over gehouden, want daar kan ik makkelijk 10 A4tjes over vullen. Ik word gillend gek van hoe stereotiep Ana wordt beschreven: dom, naïef, heel erg knap maar weet het zelf niet, zo hulpeloos dat Christian haar uit iedere situatie moet komen redden, echt zo’n “damsel in distress”, “help ik ben zoooo hulpeloos” personage dat alleen in 14de eeuwse ridderromans werkte. En het toppunt is dan nog dat de auteur zelf een vrouw is… Dan zou je net verwachten dat ze haar vrouwelijke personages wat meer diepte geeft?

  8. ilsedenbesten says:

    Helemaal mee eens! Ik denk dat wat dominantie in bed/BDSM inderdaad wel leuk kan zijn voor heel veel vrouwen maar dan op totaal andere voorwaarden. De manier waarop het in het boek gebeurd is echt niet oké. Maar misschien dat de schrijfster er uiteindelijk ook wel zo over denkt? Ik heb alleen het eerste boek gelezen dus ik weet niet hoe het verhaal afloopt maar het laatste boek heet ‘Fifty Shades Freed’ waaruit ik dan opmaak dat ze bij hem weg gaat en ‘bevrijd’ is? Ik ga de film in ieder geval niet in de bios zien.

  9. Roos says:

    Het is natuurlijk ook een apart verhaal, maar daarom ís het juist een verhaal. Omdat mensen dit zelf niet zo snel zullen meemaken snap ik absoluut dat het des te spannender is om te lezen en te kijken.

    • Yasmine says:

      Maar ik vind “het is een verhaal” geen argument, eerlijk gezegd. Ik begrijp helemaal wat je zegt, dat vrouwen het spannend vinden om hierover te lezen omdat ze het zelf niet gemakkelijk doen. Maar het feit blijft gewoon dat er zo’n manipulatief mannelijk personage is dat onophoudelijk verheerlijkt wordt, en of het nu feit of fictie is, dat is gewoon niet oké. Boeken en films hebben een voorbeeldfunctie in onze maatschappij – mensen gaan bewust of onbewust zo’n dingen imiteren en de normen en waarden die erin gepromoot worden (of ze nu correct zijn of niet) aannemen voor waar. Als 10.000 meisjes van 16 dit boek gaan lezen, gaan minstens 5.000 van hen denken dat het normaal is om je als 21-jarige vrouw zo te laten behandelen. Dat het normaal is dat een man je zo behandelt: je onder druk zetten tot je ja zegt, ook al wil je het niet. En dat gaan ze onbewust met zich meedragen en het gaat effect hebben op hun leven en toekomst.

  10. kim says:

    Ik heb de boeken niet gelezen en zo te zien heb ik niets gemist. Ik zou me de hele tijd ergeren. Deze laat ik lekker links liggen. Not interested.

  11. Lisa Heleen says:

    Ik ben het met je eens. Ik heb het niet gehaald om alle drie de boeken uit te lezen, omdat ik er gewoon niet in verder kwam. Meiden uit mijn klas zijn helemaal lyrisch over de film en willen er zo snel mogelijk heen. Ook hoor ik ze vaak zeggen hoe romantische ze het allemaal vinden. Nou, mij niet gezien!

    • Yasmine says:

      “Romantisch”, yep, heb ik ook al zo vaak gehoord! Ik vind het ook onbegrijpelijk, hoor. Dan denk ik… nope, ik ga wel lekker leuke dingen doen met mijn vriend die me niet het gevoel geeft dat ik geen “nee” mag zeggen.

  12. MeUnkn0wn says:

    Ik ga niet zeggen dat het gedrag van Christian goed te praten zou zijn in de echte wereld.
    En nog meer dan dat, vind ik het heel jammer dat door zijn abusive gedrag het 50-shades-hatende gedeelte van de wereld dat niets van BDSM afweet zich hierop baseert om BDSM als even slecht te bestempelen.
    Maar ik vind wel dat er rekening gehouden mag worden met de situatie. Het is geen goedpratertje en hij zou er eigenlijk voor naar een psych ofzo moeten, maar mr. Grey heeft wel een erg slechte kindertijd gehad, en heeft daardoor moeite om lief te hebben, of zijn woorden ‘I don’t do romance’. Heel zijn leven heeft hij echte relaties vermeden en is hij enkel seksrelaties aangegaan. Dan is het ergens te begrijpen dat hij niet goed weet hoe hij met echte mensen om moet gaan buiten zijn ‘playroom’. Maar ik heb wél alle boeken gelezen, en ondanks dat hij natuurlijk geen 180° omkeert qua gedrag, zit er wel verbetering in.
    Bedenk eens hoe moeilijk het is om met iemand te leven met een mentale ziekte die ervoor zorgt dat hij of zij bij bepaalde onderwerpen een woede-aanval krijgt. Ga je dan als liefhebbende partner die onderwerpen keer op keer aanhalen? Of geef je hem/haar tijd om zich aan te passen aan jouw wereld, probeer je hem/haar te helpen om hun conditie draaglijker te maken?
    Opnieuw: ik praat de situatie niet goed, maar ik snap wel waarom Ana handelt hoe ze handelt.

  13. Blognroller says:

    Aah! Eindelijk iemand die mij begrijpt. Ik snap de hele hype niet en wil er zelf ook echt niet aan toegeven. Wat is er gebeurd met het ‘mannen en vrouwen zijn gelijk’ en feminisme? Ik vind het best wel heftig dat er zoveel mensen in mee gaan zonder er echt bij na te denken.. goed artikel!

  14. pastelbysabrina says:

    Ik ben bij je gekomen via het spam je blog, en ben echt onder de indruk van je post. Ik heb zelf die boeken niet gelezen en ook geen behoefte aan trouwens. Die films laten me al helemaal koud & moet er niet aan denken om die in de bios te zien. Ik vind dat je artikel echt heel goed is meis!

  15. Elize says:

    Oh eindelijk! Ik denk er precies hetzelfde over, maar een heleboel mensen vinden het maar overdreven. Fijn om hier te lezen dat ik niet de enige ben die zo denkt ;)

    • Yasmine says:

      Bizar dat zoveel mensen denken dat ze de enige zijn die er zo over denken terwijl het helemaal niet zo is. We moeten onze mening nog wat luidruchtiger verkondigen :)

  16. Little Bibsy says:

    Zo’n tof artikel. Ik hou hiervan. Zelf was ik wel een fan van de boeken, omdat ik de liefde zag groeien tussen de personages doorheen de boeken. Maar ik vind het zeer leuk en moedig dat je deze film in vraag stelt.

    • Yasmine says:

      Bedankt! Ik ben onderhand wel benieuwd naar hoe de film het overbrengt, want van wat ik hoorde is het in de film nóg erger. Maar om ervoor te gaan betalen vind ik ook weer heel wat. Ach, ja.

  17. A CUP OF MEDICINE says:

    Ik heb wel alle drie de boeken gelezen en moet zeggen dat ik na 1,5 boek ook moeite moest doen om het boek uit te lezen, maar heb ze uiteindelijk toch alle drie gelezen. Erg goed geschreven dit! Ben het wel niet overal mee eens, maar dat is ieder zijn mening natuurlijk ;)

  18. Janine says:

    Ik heb niet toegegeven aan de hype, omdat ik wat jij beschrijft al vermoedde en dat is nu bevestigd. Dankjewel daarvoor! Je schrijft een heel goed en ijzersterk betoog!

  19. kimsplekje says:

    Ik ben het ook niet met je eens.
    Misschien komt dat ook omdat ik al sinds mijn 18e in de bdsmwereld zit. Dit gedeelte in de bdsmwereld bestaat en mensen genieten hier onwijs van. Er gebeuren veel heftigere dingen binnen de bdsm. Hoewel dit gedeelte een bepaalde vorm beschrijft van bdsm is het niet zo dat de gehele bdsm beschrijft wordt. Twijfels en dergelijke horen er ook allemaal bij. Maar goed misschien denk ik zo omdat ik al 11 jaar zowel kennis als praktische ervaring heb ermee

Share your thoughts!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s